Surfen op emotiegolven

de eerste golf zit vol woede
ik krijg hem vol in mijn bakkes
al tollend zoek ik naar de hemel
het board bungelt aan m’n been
m’n geest is zemel

de tweede golf steigert van verdriet
ik vaar vol rode vlekken
tegen de stroom in
met stramme armen achter de surf
rustend boven m’n waardevolle vin

de derde golf buldert van euforie
ik peddel als een malle
met de stroom mee
ik spring, sta, surf op m’n board
voor even voel ik me de koning van de zee

de vierde golf staat bol van twijfel
ik kijk rusteloos om me heen
ga ik niet of ga ik wel
wachten
op de ultieme swell

de vijfde golf groeit van angst
ik duik er onderdoor
al zwemmend vind ik het licht
ik adem mijn longen vol
met een grote smile op m’n gezicht

You can’t stop the waves but you can learn to surf’, is een van m’n favoriete quotes. De zin komt oorspronkelijk uit de mond van mindfulnessgoeroe Jon Kabat-Zinn. De Amerikaanse moleculair bioloog haalde als eerste het begrip mindfulness uit zijn boeddhistische context. In de door hem ontwikkelde mindfulnesstraining krijg je als deelnemer handvatten aangereikt voor het omgaan met (moeilijke) emoties. Je leert dat je niet je emoties bent en dat emoties komen en gaan. Je leert ook om bij je emoties te blijven, oftewel je leert om te surfen op je emotiegolven.

Spartelen in m’n eigen oceaan
‘Jij vindt nooit iets fantastisch’, sneer ik tegen m’n vriendin. We proberen een datum te vinden voor een ochtendje mediteren met onze dochter en andere nieuwbakken ouders, maar ze reageert niet enthousiast genoeg naar mijn mening. ‘Ik vind het op zich wel leuk..’, zegt ze, ‘maar niet gaan, is ook okay.’ Een golf van irritatie overvalt me, mijn nekharen staan recht overeind. ’Niet gaan?! Hoe kan je dit nou niet fantastisch vinden’, brom ik. ‘We doen iets samen, we zijn bezig met bewustzijn, het zijn aardige mensen en sowieso, zoiets moet groeien.’ Ik spartel in de emotiegolven van m’n eigen oceaan.

‘So long as we are under the control of disturbing emotions, real happiness is hard to find.’ – Dalai Lama

Tweede pijl
Biologisch gezien houden emoties maximaal 90 seconden aan. Je voelt ze als het ware opborrelen, zoals in mijn geval bij de irritatie. Wat vervolgens vaak gebeurt, is dat de emotie met je aan de haal gaat. Er ontstaat identificatie met de emotie en het denken over de gebeurtenis die de emotie veroorzaakte. In het boeddhisme wordt vaak de metafoor gebruikt van de zogenoemde tweede pijl. Een pijl raakt je in de buik, dat doet ontzettend pijn. Hevig. Wat echter de pijn verergerd is de gedachten die daarna volgen, waarom gebeurde dit mij, oh wat doet het pijn, dit gaat nooit meer over, enzovoort. Je vuurt een tweede, derde en misschien nog wel meer pijlen op jezelf af in dezelfde wond. Oei, pijnlijk. Dus ik raak geïrriteerd door een opmerking van mijn vriendin, en denk, ze vindt nooit iets fantastisch, wat irritant, ze vindt m’n vrienden niet leuk, mij niet leuk… bla bla bla bla bla.

‘Rumi says, ‘Meet them at the door laughing, and invite them in.’ With awareness, know which emotions are in the house, and why they’re there, and never forget who you are when the guests leave.’ – Ian Lawton

Je ademhaling als surfboard
‘Er is altijd een moment dat je kunt stoppen in (stress)situaties’, vertelde psycholoog Joke Hellemans onlangs tijdens een college op de Radboud Universiteit. ‘Het is dan aan jou om opmerkzaam te zijn en bijvoorbeeld heel bewust te ademen, een hand op je hart te leggen, je lichaam te voelen of op jezelf in te praten, waarna je een heilzame keuze kunt maken hoe te reageren.’  Oftewel, je kunt leren om te surfen. En je ademhaling en je opmerkzaamheid kun je zien als je surfboard. Met je aandacht blijf je bij je natuurlijke respons die je voelt in je lichaam, en met je ademhaling masseer je als het ware je lichaam en de organen. En een natuurlijke respons van ontlading is dus niet afreageren zoals ik dat tegen mijn vriendin deed…

– In an old Zen story, a student comes  to visit his dying teacher. The student asks: “What is the teaching of your entire lifetime?” The teacher replies: “An appropriate response.-

Excuus
‘Misschien moet je maar een vrouw zoeken die wel helemaal into meditatie is’, antwoordt m’n vriendin geïrriteerd als ik ben uitgeraasd. Nog meer verbaal vuur brandt op mijn lippen, stoom komt nog net niet uit m’n oren, maar ik weet me in te houden. Ik besef me dat als ik nog iets zeg, ik olie op het vuur gooi. Ik zit op de bank, zet m’n voeten stevig op de grond, ik adem bewust diep, en ik voel mijn borstgebied en keel tintelen. M’n vriendin loopt naar de keuken. Ik kom tot mijn zinnen en surf op de golf die me zojuist nog overspoelde… Waar maak ik me eigenlijk druk om, denk ik. Ik loop naar de keuken en bied m’n excuses aan.

‘Mindful met emoties omgaan betekent gewoon de emotie voelen, en er niet over denken, het analyseren of er automatisch op reageren, bijvoorbeeld door af te reageren op anderen. Je gaat als het ware naast je emotie zitten en zegt: ‘Kom maar, je mag er zijn’. Je maakt het gevoel niet groter met dramatische gedachten. Gewoon even gaan zitten, de ogen sluiten en het gevoel toelaten. Dat kan heel heftig zijn, maar emoties willen doorleefd worden; daarna volgt meestal ontspanning.’ – hartziel.nl

Leren van dieren
‘We kunnen veel leren van de stressverwerking van dieren’, schrijft psycholoog Renate Jansen op de website Commucare. Ze geeft als voorbeeld een antilope die gegrepen is door een tijger, maar nog niet dood is.  Als de antilope bijkomt uit haar freeze én de kust veilig is, gaat ze heftig trillen. Alsof ze het trauma van zich afschudt. Het dier staat vervolgens op en loopt weg alsof er niks aan de hand is. ‘Zou de mens ook eens moeten doen’, zegt Renate. ‘In plaats daarvan vinden mensen het belangrijk zich sterk te houden of geen kwetsbaarheid te tonen. Want je gaat toch niet trillen, huilen, zuchten, bewegen, boeren, gapen of kokhalzen in het openbaar? Toch is het zaak die natuurlijke respons van ontlading niet te blokkeren. Want als je dat wel doet, dan blijft er lading achter in het lichaam. Met als mogelijk gevolg dat je lichamelijke klachten ontwikkelt waar je zeker niet op zit te wachten.’

surf


Golf van blijheid

Als ik weer in de woonkamer zit, check ik m’n iPhone. Mail. De beoordeling van mijn essay voor mijn opleiding tot mindfulnesstrainer is binnen. Yes! Ik wacht er al een tijdje op. M’n hart klopt vol verwachting. Ik open het mailtje en lees kort samengevat als conclusie: Je hebt een prachtig essay geschreven. Het stuk staat als een huis. Mijn complimenten. Oh jee, er komt weer een golf aan, ik krijg het warm vanaf mijn buik omhoog. Ik voel euforie en trots. Ik ren naar de keuken. ‘De docent vond m’n essay prachtig’, jubel ik tegen mijn lief. Als een kind zo blij huppel ik door de keuken. Als ik weer rustig zit en mijn lichaam nog even voel natintelen, besef ik dat wat er net gebeurde exact hetzelfde is als wat even daarvoor gebeurde met de onenigheid. Fuck, denk ik, die golf van irritatie is hetzelfde als die golf van blijheid.

‘Many people think excitement is happiness…. But when you are excited you are not peaceful. True happiness is based on peace.’- Thich Nhat Hanh

Plezier
Surfen is al een aantal jaar een hobby van me. Ik vind het heerlijk om in de golven te spelen, ook al ben ik niet echt een surfheld. Ik doe het gewoon te weinig, zeker de laatste tijd. Mindfulness of mentale training is ook een soort hobby van me, of beter gezegd, een passie. Maar het thema, surfen op emoties, vergt, net als golfsurfen, heel wat training. Daar heb ik dagelijks de kans voor, en net als bij echt surfen ben ik (nog) niet super bekwaam, maar ik doe ik m’n best om m’n emoties waar mogelijk te relativeren en ook de lol ervan in te zien. Tenslotte: ‘The best surfer out there is the one having the most fun.’ (quote by surfer Phil Edwards, The Guayule Kid)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *